Water is het belangrijkste nutriënt voor biggen. Naast voer is water minstens zo bepalend voor groei, gezondheid en welzijn. Bij spenen stopt de melkvoorziening en de overgang naar vast voer kan stressvol zijn. Een goed drinkwatersysteem is cruciaal voor het gedrag en de prestaties van varkens.
Tijdens de speenfase verandert er veel: de zeug verdwijnt, de biggen krijgen plantaardig voer voorgeschoteld en moeten wennen aan een nieuwe omgeving.
Het spijsverteringsstelsel van de big is op dat moment nog niet volledig ontwikkeld. Dat maakt de overgang kwetsbaar.
Juist in deze fase biedt bijvoeren in de kraamstal grote voordelen.
Een overzicht van de belangrijkste voordelen:
Een gebrek aan water of te weinig drinkpunten kunnen leiden tot stress en ongewenst gedrag, zoals bijten. Voldoende en kwalitatief goed drinkwater ondersteunt de voeropname, voorkomt uitdroging en draagt bij aan een stabiele darmmicrobiota.
Een gespeende big heeft direct na spenen minimaal 600 ml water per dag nodig, ongeveer 10% van het lichaamsgewicht. Na het spenen drinken biggen relatief veel en ligt de water: voer verhouding hoog (4:1). Dit wordt waarschijnlijk veroorzaakt door de overschakeling van melk naar vast voer en stress. Zorg daarom dat biggen voor spenen de nippel al weten te vinden in het kraamhok. Op circa 1 week na spenen zakt deze water voer verhouding naar 2.5:1 en blijft de rest van de biggenfase stabiel.
In onderstaand overzicht zie je de dagelijkse wateropname per dier, afhankelijk van leeftijd en gewicht:
|
Weken na spenen |
Gewicht (kg) |
Minimale dagelijkse waterbehoefte |
|
1 |
7.2 - 8.2 |
0,6 |
|
2 |
8.2 - 10.5 |
0,7-1.0 |
|
3 |
10.5 – 13.5 |
1.1-1.5 |
|
4 |
13.5 – 16.9 |
1.6-1.9 |
|
5 |
16.9 – 20.6 |
1.9-2.3 |
|
6 |
20.6 - 24.8 |
2.3-2.6 |
|
7 |
24.8 – 29.6 |
2.7-3.1 |
Richtlijn: houd rekening met vermorsing, die bij vrije drinknippels kan oplopen tot wel 56%. Met andere woorden: bij het gebruik van een vrije drinknippel en vermorsen kan het verbruik twee keer zo hoog zijn ten opzichte van een morsbakje. Onze adviseurs kunnen met behulp van de wateropname analyse goed in beeld brengen wat de opname en vermorsing is.
Goed water moet smakelijk, schoon en vrij van schadelijke stoffen zijn. Bekijk, ruik en test je water dus regelmatig. Slechte kwaliteit kan leiden tot diarree, verminderde groei of zelfs zoutvergiftiging.
|
Parameter |
Richtwaarde (NL) |
Effect bij overschrijding |
|
pH |
6,5 – 8,5 |
<6,5: corrosie, medicatieproblemen. >8,5: kalk, slechte smaak. |
|
Ammonium (NH₄) |
2 mg/l |
Indicatie van mestbesmetting, ongeschikt water. |
|
Nitrieten (NO₂) |
< 0,5 mg/l |
Slecht voor zuurstoftransport. |
|
Nitraten (NO₃) |
<100 mg/l |
Te hoog → diarree of opnameproblemen. |
|
Chloride |
< 1000 mg/l |
Brakke smaak, lagere opname. |
|
IJzer (Fe) |
< 2,5 mg/l |
Slechte smaak, bacteriegroei, nippelblokkade. |
|
Mangaan (Mn) |
< 1 mg/l |
Neerslag en bacteriegroei. |
|
Sulfaten (SO₄) |
< 250 mg/l |
Laxerende werking → diarree bij biggen. |
|
Calcium (Ca) |
< 270 mg/l |
Kalk- en slijmafzetting bij hoge waarden. |
|
Totaal opgeloste vaste stoffen (TDS) |
< 3000 mg/l |
Slechte smaak, verminderde opname bij overschrijding. |
Hardheid: ideaal rond 15 °F (8,4 °D). Te zacht (<5 °F) tast leidingen aan; te hard (>30 °F) geeft kalk en medicatie‑problemen.
Elk drinksysteem heeft zijn voor- en nadelen.
Biggen zijn snel vertrouwd met drinkbakjes en deze zorgen voor weinig vermorsing. Maar die moeten wel dagelijks gecontroleerd en eventueel schoongemaakt worden.
Vrije drinknippels zijn eenvoudig in gebruik, maar geven meer vermorsing.
Brijbakken zijn ideaal als aanvulling, maar zorg altijd voor een apart drinkpunt.
Zorg bij alle systemen voor voldoende doorstroomsnelheid.
Te lage opbrengst kan leiden tot tekorten, dus controleer regelmatig de nippelopbrengst.
Het ideale scenario is om 1 drinkpunt per 5 gespeende biggen en bij voorkeur minstens 2 per hok. Probeer niet meer dan 10 biggen per drinknippel te hebben. Bij meer biggen per drinkpunt is er relatief meer kans op een lagere opname.
Plaats ze boven roosters, 1–2 m van de voerbak en niet in hoeken of te ver uit elkaar. Na spenen kun je extra drinkbakken neerzetten om wateropname te verhogen. Bij voorkeur zijn drinkpunten aangebracht op verschillende hoogtes of kunnen versteld worden zodat de drinkhoogte past bij elke gewichtsgroep.
Varkens hebben een voorkeur voor koel drinkwater. Lauw drinkwater kan een indicatie zijn voor een laag verbruik.
Wil je meer weten over wateropname bij gespeende biggen? Neem dan contact met ons op. Je kunt ons bereiken door te bellen naar 088 488 29 74, door een mail te sturen naar klantenservice@agrifirm.com of door onderstaand contactformulier in te vullen.
Biggen die al vóór het spenen eetervaring hebben, nemen tot drie keer sneller voer op na spenen. Die voorsprong zorgt ervoor dat ze minder snel in een negatieve energiebalans raken. Hierdoor blijft de darmwand intact, neemt het risico op speendiarree af en verloopt de groei stabieler.
Een geleidelijke opbouw van voeropname in de kraamstal blijkt bovendien de beste remedie tegen de klassieke speenproblemen: honger, overeten en verstoorde darmflora.
Om het effect van bijvoeren maximaal te benutten, zijn een paar aandachtspunten belangrijk:
Extra opname van 100 gram in de kraamstal kan tot 150 gram extra speengewicht opleveren en uiteindelijk zelfs tot 1,5 kg extra groei aan het einde van de batterijfase. Maar belangrijker nog: biggen die soepel leren eten, doen het rustiger, uniformer en gezonder in de weken na spenen.
Bijvoeren in de kraamstal is dus geen detail, maar een strategisch moment. Door vroeg te starten, de juiste voerstrategie te kiezen en goed te kijken naar het gedrag van de biggen, leg je de basis voor een vlotte speenovergang en gezonde, groeiende dieren.
Wil je meer weten over bijvoeren in de kraamstal? Neem dan contact met ons op. Je kunt ons bereiken door te bellen naar 088 488 29 74, door een mail te sturen naar klantenservice@agrifirm.com of door onderstaand contactformulier in te vullen.
