Bodemleven: wie doet wat

03 mei 2026

Een gezonde bodem heeft een mooie structuur en vochthuishouding. De optimale beschikbaarheid van nutriënten en een gezond bodemleven geven een zo weerbaar mogelijk gewas.  Organische stof speelt daarin een belangrijke rol. De teelt van groenbemesters draagt daar ook in belangrijke mate aan bij.

Bodemleven

Aan de basis van het hele bodem voedsel web ligt afbreekbare organische stof. Bronnen daarvan zijn gewasresten, wortel-exudaten tijdens gewasgroei, groenbemesters, dierlijke mest en compost. In één handje grond zitten meer dan 5000 soorten(!) bodemorganismen, bacteriën, schimmels, protozoen, aaltjes, springstaarten, mijten, potwormen en regenwormen. De grotere dieren maken de organische stof kleiner en de bacteriën en schimmels zorgen voor de omzetting hiervan in voor planten opneembare mineralen. En zo is de kringloop weer rond.

Plantensoorten variëren tijdens hun groei in de hoeveelheid en samenstelling van het organisch materiaal wat ze in de bodem brengen.
Wortelexudaten zijn stoffen die uit de wortels van planten vrijkomen tijdens de groei, (suikers, organische zuren, aminozuren, maar ook antibiotica). Groeiende planten geven tot wel 30% van de suikers die ze vormen met de energie uit zonlicht terug aan de bodem. Zo lokken plantenwortels bepaalde micro-organismen en ze sturen andere weg.

Op deze manier creëren planten hun eigen rhizosfeer; een laagje bacteriën en schimmels die rond de wortels leven. Die bacteriën en schimmels bepalen vervolgens mede de hoeveelheid en de soort voedingsstoffen die de plant tot zich kan nemen.

Ze zitten daarmee zelf aan het stuur in het beïnvloeden van het nuttige bodemleven, zoals bijvoorbeeld de saprofage aaltjes en de van nature aanwezige mycorrhiza schimmels. Al het nuttige bodemleven samen speelt een belangrijke rol in hoe weerbaar gewassen zijn tegen allerlei ziekteverwekkers.

Bodemleven: the Good, the Bad and the Ugly.

Zoals in elke gemeenschap behoren ook in de bodem de meeste organismen tot ‘the Good’, zoals al het bodemleven wat bij de afbraak van organisch materiaal betrokken is. Ten aanzien van ‘the Bad’ (de concurrentiegevoelige ziekteverwekkers zoals bijvoorbeeld Pythium): die krijgen onder invloed van een rijk bodemleven minder kans om schade aan te richten. Tot slot hebben we nog ‘ the Ugly’, dit zijn organismen die vooral beïnvloed worden door de aanwezige gewassen, zoals bijvoorbeeld Sclerotinia en de schadelijke aaltjes. Deze laten zich met een gezond bodemleven alleen, onvoldoende beheersen. Deze ziekteverwekkers moeten we dus buiten de deur houden, daarvoor hebben we schoon uitgangsmateriaal nodig, een zorgvuldige bedrijfshygiëne, ruime teeltfrequenties en resistente rassen.

Wat kunnen we zelf doen?

Het is wetenschappelijk gezien best moeilijk om met slechts één goede indicator vast te stellen of er voldoende kwaliteit van bodemleven is. De wetenschap is pas onlangs in staat om enigszins in kaart te brengen wie alle spelers zijn in dit bodemleven. Goed voeden met diverse bronnen van organische stof is wat we kunnen doen om dit gunstig te beïnvloeden.

Schijf van Vijf bodemleven

Om het omgaan met het bodemleven inzichtelijk te maken heeft Agrifirm de Schijf van Vijf voor het bodemleven ontwikkeld. De componenten in deze schijf vullen elkaar aan en samen zorgen ze voor de beste ontwikkeling van het bodemleven.

Schijf van Vijf Bodemleven Agrifirm

Meer informatie

Wil je meer informatie over het bodemleven of de Schijf van Vijf Bodemleven? Neem dan contact op met jouw specialist of bel met de Klantenservice via T 088 488 12 10.

Ook interessant voor jou

3 mei 2026

Bodemanalyse

De bodemsamenstelling van uw perceel is van grote invloed op uw teeltresultaten. Een bodemanalyse geeft u inzicht en wij geven u bijbehorend advies.