Grasklaver wint snel terrein in de melkveehouderij. Waar het vroeger vooral werd toegepast door biologische boeren, ontdekken steeds meer gangbare melkveehouders de voordelen van deze combinatie van gras en klaver. Ze zoeken naar wegen om met minder bemestingsruimte toch voldoende opbrengst en eiwit in het gras te houden. Ook stellen sommige melkfabrieken klaverteelt als voorwaarde voor aansluiting bij een bepaalde melkstroom. De vraag naar zowel witte als rode klaver nam vooral de afgelopen drie jaar sterk toe, blijkt uit verkoopcijfers van Agrifirm.
Klaver de tijd geven
‘Klaver telen is een ontdekkingstocht’, zegt Kristian de Boer. De ruwvoerspecialist van Agrifirm krijgt van veehouders regelmatig de opmerking dat het gras ‘hun zo geel aankijkt’. ‘Dan hebben ze grasklaver ingezaaid en het advies om minder te bemesten netjes opgevolgd, maar slaat de twijfel toe. Gaat dit wel goed?’ Zijn ervaring is dat het meestal wel goed komt. Zoals vorig jaar, toen een veehouder hem vroeg om een geel ogend grasklaverperceel te komen bekijken. ‘Vader wilde qua bemesting linksom, zoonlief rechtsom. Ik moest maar zeggen of het links- of rechtsom moest worden.’ De Boer kwam met een salomonsoordeel. ‘Als jullie er verschillend over denken, bemest je de helft van het perceel bij en de andere helft niet. Op het eind van het jaar zie je dan wel wie er gelijk heeft gekregen.’ Vader en zoon kozen er uiteindelijk voor om niet bij te bemesten en waren zeer tevreden over opbrengst en kwaliteit. ‘Geef klaver een beetje tijd, dan pakt het z’n kans meestal wel’, concludeert De Boer. De teelt van grasklaver vraagt van melkveehouders wel een andere manier van denken en werken, erkent De Boer. ‘Wie succesvol met grasklaver aan de slag wil, moet bereid zijn bemestingsstrategie, perceelsmanagement en maaibeheer aan te passen.’ Zo is niet elk perceel automatisch geschikt voor grasklaver. Vooral de pH-waarde is belangrijk. ‘Op zandgrond wordt een pH van 5,6 tot 5,7 als ondergrens gezien. Bij een lagere pH krijgt klaver het moeilijk en neemt de kans op succesvolle vestiging af.’
September ideaal zaaimoment
De Boer stelt dat september de meest geschikte maand is om grasklaver in te zaaien. ‘Succesvol inzaaien in het voorjaar is zeker mogelijk, maar het najaar is vaak gunstiger. Vanaf september neemt de concurrentiedruk van gras af, terwijl de bodem nog voldoende warm is voor kieming.’ Als vuistregel geldt wel dat de bovenste vijf centimeter van de bodem vochtig moet zijn en dat er neerslag wordt verwacht. Volledige herinzaai biedt volgens De Boer de meeste kans op succes. ‘Doorzaaien is een nieuwe teelt beginnen in een bestaande teelt en dat geeft meer uitdaging om het te laten slagen. Klaver kiemt relatief traag en moet dan concurreren met de bestaande grasmat.’ Onmogelijk is dat echter niet. De ruwvoerspecialist geeft wel voorwaarden om de teelt te laten slagen. ‘Zorg dat je de bestaande grasmat goed kort afmaait, op zo’n 4 centimeter. Ga vervolgens met een graslandwiedeg aan de gang, zodat er ruimte komt.’ Agrifirm adviseert bij doorzaai iets hogere doseringen aan klaver, om de kans van slagen groter te maken. ‘En soms is na drie of vier weken koppen maaien of lichte beweiding nodig om de klaver voldoende licht en ruimte te geven’, geeft De Boer aan. Een van de grootste uitdagingen bij de teelt van grasklaver is volgens De Boer het aanpassen van de kunstmestgift. ‘Wanneer te veel stikstof wordt gegeven, krijgt gras een concurrentievoordeel en verdringt het de klaver. De kunst is om klaver ruimte te geven, zodat het stikstof kan binden.’ Hij adviseert om de eerste snede grasklaver maximaal twee derde van de
kunstmestgift te geven van normaal grasland. ‘Er zijn ook veehouders die teruggaan naar de helft en sommige geven zelfs nog ietsje minder.’ Voor het bemesten van de tweede snede geeft De Boer het advies om geen kunstmeststikstof meer te geven. En hij vraagt aandacht voor kali. ‘Geen derogatie meer betekent minder drijfmest en minder kali. Op grasklaverpercelen kunnen daardoor sneller tekorten ontstaan, zeker op zandgrond.’
Meer droogtetolerantie
Een voordeel dat veel veehouders pas ontdekken nadat ze er varing hebben opgedaan met grasklaver, is de betere droogtetolerantie. Tijdens droge zomers blijft grasklaver vaak langer groen. De diepere beworteling van klaver maakt het mogelijk om vocht uit diepere bodemlagen te benutten. Daardoor kan het gewas langer doorgroeien wanneer gewone graspercelen al stilvallen. Voor veel bedrijven vormt dit een extra argument om met grasklaver te experimenteren, zeker nu perioden van droogte vaker voorkomen. Ondanks de duidelijke voordelen blijft het telen van grasklaver vooral een kwestie van leren, stelt De Boer. Daarom adviseren veel specialisten om klein te beginnen. ‘Als je dan een foutje maakt, gaat het ook niet over je complete areaal. Dan kun je op een vrijblijvende manier vlieguren maken. Ik merk dat steeds meer melkveehouders op deze wijze aan de grasklaverteelt beginnen te snuffelen.’
Gerben Kooiker: 'Klaver helpt om productie te houden bij droogte'
Zeven jaar geleden zaaide melkveehouder Gerben Kooiker in Dalen voor het eerst grasklaver. In de droge zomers erna viel het hem op dat juist die percelen het goed bleven doen. Daarom zaaide hij in september 2024, na een aardappelteelt, opnieuw 8 hectare in. Het gaat om maaipercelen op afstand, ingezaaid met een mix van rode en witte klaver. ‘Ik boer in een gebied met veel akkerbouwers, waardoor we vaak land ruilen en teelten wisselen. De klaver helpt ons om productie te houden in droge periodes.’ Ook besparing op kunstmest speelt een rol, al kon Kooiker het niet laten om het gewas ook voor de tweede en derde snede te helpen met een beetje kunstmest. ‘Het was een koud voorjaar, waardoor de klaver z’n werk – stikstof uit de lucht halen – minder goed kon doen en laat op gang kwam.’ Inmiddels heeft Kooiker drie sneden oogst binnen en hij is tevreden over de opbrengst en de kwaliteit. Of hij het een moeilijke teelt vindt? ‘Dat valt wel mee.’ Wel vraagt de mechanische bewerking tijdens de oogst extra aandacht. ‘Als het nattig is, is grasklaver zwaar en moeilijker op te harken. En bij droog weer moet je oppassen dat je het blad er niet uitschudt.'
Dit artikel verscheen eerder in VeeteeltGRAS